Single Blog

deVolkskrant – Orthorexia nervosa is geen nieuwe eetstoornis

INTERVIEW SANDRA MULKENS

Orthorexia nervosa is geen nieuwe eetstoornis, zegt hoogleraar: ‘Angst voor ongezond eten staat al in de DSM-5’

Je kunt er bij ggz-instellingen inmiddels voor behandeld worden: Orthorexia Nervosa, een eetprobleem waarbij de obsessie met gezond eten de gezondheid bedreigt. De aandoening moet volgens sommige deskundigen een plek krijgen  in de DSM-5: het handboek van de psychiatrie. Maar Orthorexia is helemaal geen nieuwe eetstoornis, waarschuwt Sandra Mulkens, sinds april van dit jaar bijzonder hoogleraar voedings- en eetstoornissen aan de Maastricht Universiteit en werkzaam bij SeysCentra, behandelcentrum voor kinderen met voedselweigering. ‘Laten we niet telkens het wiel opnieuw uitvinden.’

‘Er zijn zeker mensen die doorslaan in hun wens om gezond te eten, met als gevolg dat ze ondervoed raken of ziek worden omdat ze te weinig bouwstoffen binnenkrijgen. Het kan ook je sociale leven ontwrichten als je nooit meer samen met anderen kunt eten en als je leven helemaal in het teken komt te staan van wat wel en niet te eten. Ik ben van plan in kaart te brengen hoe vaak dat voorkomt. Mijn punt is dat selectief eten, zó selectief dat het ongezond wordt, een aandoening is die allang bestaat en in de DSM-5 is opgenomen onder de naam ARFID. Dat is een Engelse afkorting voor: Avoidant, Restricitive Food Intake Disorder. Daar vallen alle eetstoornissen onder die gepaard gaan met te weinig of heel selectief eten omdat men bang is voor de gevolgen van dat eten, zoals overgeven, slikken of ongezond worden. Maar zonder dat er sprake is van een verstoord lichaamsbeeld zoals bij anorexia.’

Wat maakt het uit of we de aandoening Orthorexia of ARFID noemen?
‘Omdat het met een nieuwe naam lijkt alsof er dan een nieuwe ziekte is. Als je een nieuwe eetstoornis lanceert, komt er onderzoek naar de oorzaken en komen er nieuwe behandelingen. Maar het wiel hoeft niet telkens opnieuw uitgevonden te worden. Als je uit angst om ongezond te worden zoveel voedingsstoffen mijdt dat je er ziek van wordt of dat je zo geobsedeerd raakt door eten dat het je leven ontwricht, dan heb je een ziekte die al bestaat: ARFID. Een aandoening die behandeld kan worden met cognitieve gedragstherapie. We zijn nu nieuwe behandelingen aan het testen.’

Sommige ggz-instellingen zien het als een vorm van anorexia.
‘Beide stoornissen, orthorexia en anorexia, vertonen grote gelijkenis met een angststoornis. Als iemand weinig en selectief eet en daardoor ondergewicht heeft, kan er sprake zijn van anorexia. Maar bij anorexia is de patiënt bang om aan te komen of dik te worden. Dat ontbreekt bij ARFID. Als je alles onder anorexia schaart, negeer je wetenschappelijke inzichten, leg je bij de behandeling misschien verkeerde accenten.’

Hoe kan het dat behandelaren niet weten dat er een eetstoornis in de DSM-5 staat die de lading Orthorexia Nervosa al dekt?
‘Het duurt gemiddeld zeventien jaar voordat kennis uit de wetenschap in de praktijk terecht komt. ARFID staat sinds 2013 in de DSM als officiële diagnose in het hoofdstuk ‘voedings- en eetstoornissen. In het verleden stond het alleen in de DSM opgenomen als een stoornis bij kinderen. Kinderen die zo kieskeurig zijn met eten dat ze te weinig vitamines binnenkrijgen, ziek worden of onvoldoende groeien. Ik heb het niet over picky eaters: dat gaat meestal wel over, maar over kinderen die bang zijn voor alles wat glibberig voelt in de mond. Of kinderen die ooit bijna in iets gestikt zijn en daardoor moeite hebben met slikken en niet willen eten. Ken je het televisieprogramma Bizarre Eters? Mensen die alleen nog maar vanillevla eten? Ook volwassenen kunnen, bijvoorbeeld uit angst te stikken, zeer restrictief gaan eten. Dat past ook binnen ARFID.’

Wat werkt het beste bij patiënten wier leven ontwricht raakt door de obsessie met gezond eten?
‘Cognitieve gedragstherapie is op dit moment de meest effectieve therapie voor eetstoornissen, blijkt uit wetenschappelijk onderzoek. Cruciaal daarbij zijn kleine gedragsexperimenten (exposure) waarbij de patiënt voorzichtig wordt blootgesteld aan datgene waar hij of zij zo bang voor is.’

Comments (0)

© Copyright 2017 - Stichting Anorexia Jongens